خانه / آموزشی / آشنایی با وسایل آزمایشگاهی

آشنایی با وسایل آزمایشگاهی

به گزارش بدانید ها برای فعالیت در آزمایشگاه شیمی یکی از مهمترین موارد، شناخت ابزار و وسایل آزمایشگاه و موارد کاربرد آن ها می باشد.ما قصد داریم در این مطلب برخی از وسایل معمول که هر آزمایشگاه شیمی باید این وسایل را دارا باشد ، معرفی و موارد کاربرد آن ها را بررسی کنیم. پس در ادامه با بدانیدها همراه باشید.

۱- بشر (لیوان آزمایشگاهی)

بشر وسیله ای استوانه ای شکل ساده یا مدرج است که از جنس شیشه یا پلاستیک ساخته می شود. از نوع مدرج آن غالبا برای برداشتن انواع مایع هم استفاده می گردد.

کاربرد ها

از بشر در آزمایشگاه ها به منظور برداشتن مایعات، گرم کردن محلول ها،تهیه ی محلول،حل کردن مواد،انتقال محلول،رسوب گیری،تهیه مواد،هم زدن مواد و… استفاده می شود.

جنس بشر از شیشه پیرکس است که موجب می شود که این ظرف ها نسبت به حرارت تا حدی مقاوم باشند اما شعله مستقیم ممکن است به آن آسیب برساند. بنابراین همیشه بشر را باید به طور غیر مستقیم و به واسطه توری حرارت داد. از آنجا که بشرهای پلاستیکی ارزانتر هستند و در بسیاری از موارد تفاوتی با بشرهای شیشه ای ندارند در صورت امکان و به شرطی که جنس آن تأثیری در نتیجه آزمایش نگذارد از این بشرها استفاده می شود. طبیعی است که استفاده از بشر پلاستیکی هنگامی که می خواهیم ماده ای را حرارت دهیم یا از حلالهای آلی که پلاستیک را حل می کنند استفاده می کنیم اصلاٌ مناسب نیست. بیشتر اسیدها اثری روی بشرهای شیشه ای ندارند «به جز اسید فلوئوریدریک که شیشه را می خورد».

۲-لوله آزمایش

از وسایل متداول اغلب آزمایشگاه عای شیمی است. لوله ی آزمایش هم مانند بشر،از شیشه یا پلاستیک شفاف ساخته می شود.

کاربرد ها

از لوله آزمایش برای نگهداری مواد،ترکیب کردن،گرم کردن مواد شیمیایی«به مقدار کم» و… استفاده می شود.

همچنین باید توجه داشت که نباید در هنگام گرم کردن مواد،بیش از ۱/۳ لوله آزمایش پر شود.

۳-لوله شور (برس لوله)

برس لوله شور در واقع نوعی برس است که به منظور تمیز کردن دیواره ی داخلی لوله آزمایش به کار می رود.

کاربرد

برای تمیز کردن لوله آزمایش، برس لوله شور را درون لوله آزمایش قرارداده و سپس می چرخانند.

۴-بوته ی چینی

بوته چینی یا کروزه چینی، ظرفی است که به منظور حرارت دادن مواد تا دما های بسیار زیاد «حتی بیش از ۱۰۰۰ درجه سانتیگراد» استفاده میشود.

جنس بوته ی چینی عمدتا چینی است اما از گرافیت،سفال،نیکل و… هم ساخته می شود.

کاربرد ها

از بوته ی چینی در آزمایشگاه ها برای اندازه گیری آب تبلور سولفات مس،سولفات آهن،سدیم کربنات و… به فرمول و همچنین برای ذوب قند،پارافین جامد و… کاربرد دارد.

به علاوه،چون بوته چینی در برابر گرما تا حدود ۱۲۰۰درجه سانتیگراد مقاوم است، از آن در آزمایشگاه های شیمی تجزیه برای خشک کردن رسوب و پختن رسوب در کوره الکتریکی استفاده می شود.

چگونه از بوته چینی استفاده کنیم؟

هنگام گرم کردن بوته باید آن را با گیره ویژه ای (گیره بوته) برداشت و در حفره مثلث نسوز مناسب، قرار داد.

یک مثلث نسوز هنگامی برای یک بوته مناسب است که   بوته در حفره آن قرار گیرد، در غیر این صورت حالت نامتعادلی پیدا می کند و در اثر ضربه کوچکی ممکن است بشکند.

  • اسیدها بر بوته چینی اثری ندارند اما بازها سبب خوردگی آن می شوند.اما برای پاک کردن بوته تا حد امکان نباید از اسید استفاده کرد.

۵-ارلن مایر

فلاسک ارلن یا ارلن مایر ظرفی مخروطی شکل است که از جنس بوروسیلیکات بوده و تا ۴۰۰ درجه سانتیگراد دما را تحمل میکند. ارلن ها انواع متعددی دارند و در آزمایشگاه های شیمی بسیار به کار میمی روند.

کاربرد ها

ارلن می تواند ساده یا مدرج باشد.

از نوع مدرج آن برای برداشتن حجم معینی از مایع یا تعیین تقریبی حجم مایع استفاده می شود، اما نوع ساده آن برای استفاده در کارهای گوناگون مانند گرم کردن مایع ها است.

افزون بر آن، یک نوع از ارلن دارای لوله جانبی است و به ارلن تخلیه موسوم است که برای صاف کردن با خلأ و نیز تهیه مواد گازی و غیره استفاده می شود.

۶-پیپت

پی پتها از وسایل پر کاربرد آزمایشگاه هستند.از آنها برای برداشتن حجم های اندک مایعات اما به طور دقیق استفاده میشوند. به طور کلی دونوع پیپت داریم:

  • پیپت ساده یا مدرج
  • پیپت حباب دار

یک پیپت حباب دار در وسط دارای مخزنی است که گنجایش پیپت روی آن ثبت شده باشد.

در بالای حباب در قسمت باریک، یک خط نشانه (به صورت دایره‌ی سفیدرنگی) وجود دارد که باید پیپت را تا این خط نشانه پر کرد.

پیپت ساده، مانند بورت درجه بندی شده است و صفر آن در بالا قرار دارد و باید آن را مانند بورت روی درجه صفر تنظیم و تا آخر خالی کرد.

کاربرد ها

عمده‌ی کاربرد پیپت ها، به عنوان ابزاری است که در اندازه گیری حجم مایع ها به کار می رود.

۷-پیپت پمپ

از پیپت پمپ یا پووار برای مکش مایعات به درون پیپت استفاده می شود. در صورتیکه مواد سمی یا خطرناک باشند قبل از  استفاده از پووار باید از سالم بودن آن اطمینان حاصل کنیم و آن را با آب امتحان کنیم. 

۸-آبفشان «پی ست»

آبفشان یک بطری پلاستیکی مجهز به یک لوله است که به وسیله آن لوله می توان محتوای بطری را به نقطه مشخصی پاشید. معمولاً آبفشان را با آب مقطر پر می کنند و از آن برای شستشوی لوله آزمایش و پیپت و دیگر وسایل آزمایشگاهی استفاده می شود. از آبفشان می توان برای انتقال مایعات به ظروف نیز استفاده کرد.

بیشتر آبقشان ها از پلی اتیلن ساخته شده اند که قابل انعطاف و در مقابل حلال ها مقاوم هستند.

آبفشان برای نگهداری طولانی مدّتِ مواد اصلاً مناسب نیست. همچنین استفاده از آن برای برخی مایعات و محلول های خطرناک ممنوع است.

۹-قیف

وسیله ای شیشه ای ،پلاستیکی و … برای انتقال مایع ها از ظرفی به ظرف دیگر همچنین در صاف کردن و … به کار می رود.

۱۰-کپسول چینی

کپسول چینی ظرف ته گرد کاسه مانندی است که دهانه بازی دارد.در لبه آن مانند بشر شیاری وجود دارد که به آسان ریختن مایع از آن کمک می کند.

کاربرد ها

تبخیر سریع محلول ها، ذوب کردن مواد (موم، پارافین و …) گرفتن آب تبلور، استفاده به عنوان ظرف توزین، معین کردن قابلیت حل شدن مواد و … از جمله کاربردهای کپسول چینی است.

بیشتر بخوانید:

۱۱-هاون چینی

برای له کردن و ساییدن مواد از هاون چینی استفاده می گردد دقت کنید که نباید دسته هاون را درون هاون بکوبید.

۱۲-بورت

از وسایلی است که برای برداشتن و اندازه گیری حجم مشخصی از مایعات از آن استفاده می شود. از متداول ترین نوع بورت می توان به بورت شیردار اشاره کرد که این وسیله آزمایشگاهی بر اساس میلی لیتر از ۰ تا ۱۰۰ درجه بندی می شود که ۰ درجه در قسمت بالایی آن و ۱۰۰ درجه در قسمت پایینی این وسیله قرار دارد.

۱۳-دکانتور (قیف جداکننده)

این وسیله یکی از وسایل متداول در آزمایشگاه است. دکانتور مواد مایع را که با هم مخلوط بوده و چگالی مختلف دارند،جدا می کند.

۱۴-دسیکاتور

دسیکاتور ساده و دسیکاتور خلا «شیر دار»

دسیکاتور یا خشک کن ظرف شیشه ای شـبیه قابلمه است دارای ۲ قسمت: قسمت پایین آن که محل قرار دادن ماده نم گیر(کلریدکلسیم بی آب، اسید سولفوریک غلیظ، آهک، اکسیدفسفر «V ») است و قسمت بالای آن که به وسیله صفحه مشبکی از قسمت پایین جدا می شود: محل قرار دادن بوته یا کپسول است و محتوای ماده ای است که به منظور خشک کردن (جذب CO2 و H2O موجود در هوا) در دسیکاتور قرار داده می شود.

از دسیکاتور برای گرفتن رطوبت و یا خشک کردن مواد استفاده میشود.

۱۵-شیشه ساعت

این وسیله همان طور که از نامش پیداست، شبیه شیشه ساعت است و در اندازه های مختلف ساخته می شود.

کاربرد ها

از شیشه ساعت برای تبخیر سریع مایع ها و محلول ها استفاده می شود.

طرز استفاده

شیشه ساعت را مانند ابزار شیشه ای دیگر، باید شست و شو داد و در صورت لزوم آن را با دستمال خشک کرد.

گاهی برای سرعت بخشیدن به عمل تبخیر، شیشه ساعت را در دهانه بشر قرار می دهند تا با جوشاندن آب درون بشر و گرم شدن شیشه ساعت با بخار آب جوش، عمل تبخیر و تبلور سریع تر انجام گیرد.

۱۶-گیره لوله آزمایش

گیره لوله ابزاری است چوبی یا فلزی یا پلاستیکی که برای نگهداشتن لوله آزمایش به ویژه هنگام گرم کردن استفاده می‌شود. گیره چوبی لوله را نمی‌شکند و دست را نمی‌سوزاند ولی خودش ممکن است بسوزد پس بهتر است بالای لوله را با آن بگیریم. گیره فلزی برای حرارت دادن زیاد لوله نامناسب است. گیره‌های فلزی با دسته چوبی برای کار کردن مناسب‌ترند.

۱۷-جای لوله آزمایش

رک آزمایشگاهی یا جای لوله آزمایش وسیله ای است که در آزمایشگاه برای نگه داشتن و جابجایی انواع لوله های آزمایش در طول آزمایش ها یا در حین بررسی محیط های کشت استفاده می شود. از رک آزمایشگاهی برای کاربردهای مختلفی مانند قرار گرفتن پیپت ها و میله های همزن و پایه های لوله های آزمایش نیز استفاده می شود. 

۱۸- اسپاتول یا قاشقک

اسپاتول یا قاشقک آزمایشگاهی وسیله ای است که جهت نمونه برداری از مواد شمیایی مورد استفاده قرار می گیرد .اسپاتول یا قاشقک دارای یک دسته است و انتهای دیگر آن پهن تر است. گاهی از اسپاتول برای نرم کردن مواد جامد هم استفاده می شود .

۱۹-قیف بوخنر

وسایل آزمایشگاه موسسه حکیمان

بوخنر با اختراع این وسیله آزمایشگاهی سعی داشت که با نیروی مکش آب های اضافی رسوبات بلورین را با جداسازی خارج کرده و بلور های خالص به دست آورد.

۲۰-قطره چکان

وسایل آزمایشگاه موسسه حکیمان

قطره چکان یک وسیله در آزمایشگاه است که از یک لوله ی شیشه ای نوک باریک و یک قسمت حباب پلاستیکی تشکیل شده است. از این وسیله برای برداشت و جابجایی قطرات و مایعات به اندازه های بسیار کم استفاده میشود که از ریختن مابعات حساس و خطرناک بر روی لباس و دست جلوگیری میکند.

۲۱-دماسنج

وسایل آزمایشگاه موسسه حکیمان

کار یک دماسنج اندازه گیری دماهای مختلف است که دماسنج های الکلی و جیوه ای مشهور ترین و آسان ترین دماسنج ها برای کار در یک آزمایشگاه میباشند که با منبسط شدن الکل یا جیوه درجه حرارت بدن یا مایعات و … را نمایش میدهند. البته “نانو کلوین” دقیق ترین دماسنج شناخته شده تا کنون است که مقادیر را با ریز ترین جزییات نشان میدهد.

۲۲-کاغذ صافی

این فیلتر ها که انواع و اشکال گوناگونی دارند و در ابعادهای مختلف یافت میشوند برای صاف کردن و انجام عمل فیلتراسیون محلول ها و گرفتن جامدات سخت از مایعات در آزمایشگاه استفاده های فراوانی دارد.

۲۳-مبرد یا کندانسور

وسایل آزمایشگاه موسسه حکیمان

یک نوع ابزار در آزمایشگاه است که بخار را سرد کرده و به مایع تبدیل میکند و یا به عبارت دیگر عمل تقطیر و جداسازی را انجام میدهد.

۲۴-استوانه ی مدرج

در تصویر بالا مزور یا استوانه مدرج را مشاهده میکنید. یکی از ابزارهای آزمایشگاه است که برای اندازه گیری حجم معینی از مایعات مختلف به کار می رود.این ابزار شیشه ای از یک لوله بلند و یک پایه تشکیل شده است که امکان قرار دادن وسیله را روی میز فراهم می سازد.

۲۵-چراغ گازی«چراغ بونزن»

این چراغ به یاد مخترع آن بونزن نامگذاری شده است. چراغ بونزن دارای دریچه هوا است و در صورتی که از آن استفاده نمی کنید باید دریچه هوا را ببندید تا آتش سرد و زرد رنگ شود.

۲۶-توری نسوز

برای جلوگیری از تماس مستقیم حرارت آتش با ظرفی که تمایل دارید آن را گرم کنید از توری نسوز استفاده می شود که توری را باید زیر ظرف قرار دهید و در وسط توری نسوز ماده ای سفید رنگ به نام ازبست قرار دارد.

۲۷-پنس

برای برداشتن و نگهداشتن مقدار کمی از ماده جامد روی آتش و … از پنس استفاده می شود.

۲۸-سه پایه

برای قرار دادن ظرف های که ته صاف هستند نظیر ارلن مایر و بشر و … به صورت غیر مستقیم روی آتش از سه پایه استفاده می شود و باید روی این وسیله توری نسوز یا مثلث نسوز قرار داده شود.

۲۹-ظرف پتری

برای نگهداری محلول ها و نمونه های میکروبی«نظیر باکتری ها» از ظرف پتری استفاده می شود.

۳۰-چراغ الکلی

چراغ الکلی وسیله ای آزمایشگاهی است که دارای مخزن برای پر کردن الکل و محلی برای تعبیه فتیله جهت  شعله بدون دود و استریل کردن لوپها و سوزنها و مواد دیگر مورد استفاده قرار می گیرد.از این وسیله گاهی می توان به جای چراغ گازی استفاده کرد قبل از استفاده از چراغ الکلی باید فتیله را تا حدی در آورید تا بخارهای الکل بیرون برود و چراغ منفجر نشود.

منابع

درباره‌ی سینا بهاروند

سینا بهاروند هستم.متولد بهمن ماه ۱۳۸۲ در خرم آباد. هم اکنون در شهر همدان سکونت دارم. امیدوارم که بتوانم در این سایت به افزایش دانش و اطلاعات شما عزیزان کمک کنم. (از این که ما را دنبال می کنید متشکریم)

حتما ببینید

DNA چیست؟

به گزارش بدانید ها، ماده ی دئوکسی ریبونوکلئیک اسید یا همان DNA در سال ۱۸۶۹ …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *