خانه / ایران شناسی / گیاهان بومی ایران

گیاهان بومی ایران

ایران، کشوری چهار فصل است. به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص ایران، قرارگیری آن بین دو دریا، توپوگرافی خاص آن و بسیاری از عوامل دیگر، گونه های جانوری و گیاهی خاص و منحصر به فردی در جای جای کشورمان ایران یافت می شود. تنوع گیاهی ایران آنقدر گسترده است که آن را در بین کشورهای دیگر منطقه خاور میانه منحصر به فرد می کند. در این مقاله سعی بر این است که شما را با برخی گونه های نادر از گیاهان بومی ایران آشنا کنیم. پس در ادامه با بدانیدها همراه باشید.

گیاهان بومی ایران




کشور ایران به دلیل تنوع آب و هوایی زیاد و توپوگرافی منحصر به فردش، از نظر پوشش گیاهی بسیار غنی است. در واقع هر نقطه از کشور گیاه مخصوص به خودش را دارد. مناطق کویری گیاهان شورپسند و مناطق کوهپایه ای گیاهان خودروی کوهپایه ای دارند. در واقع هم اکنون حدود ۲۵۰۰ گونه بومی گیاهان در در ایران شناسایی شده است که تنها کمی از آن ها مورد تحقیق قرار گرفته اند. در ادامه برخی از معروف ترین گیاهان بومی کشور را برایتان معرفی می کنیم.

۱.زنبق  iris meda

این نوع گل زنبق که در تصویر مشاهده میکنید از گروه زنبق های ریش دار رزومی است.
زنبق از گیاهان بومی ایران بوده که بسیار کمیاب می باشد و در حومه ساری و استان آذربایجان اخص میانه می باشد.

از ویژگی های خاص این گیاه، بر گهای آن می باشد.
برگهای پایینی آن خطی و صاف هستند که حدود ۱۲ سانتی متر طول دارد.که تعداد آنها ۴ یا ۵ عدد است.
گلهای آن به رنگهای کرم و زرد با تن های سفید و گاهی هم ترکیبی از رنگها خودنمایی میکنند.

این گل در سال ۱۸۸۲ توسط یک توریست استرالیایی به نام آقای پولاک کشف شد.
نزدیکترین گونه به این گیاه وطنی گونه Iris Chamaeiris میباشد.
این گیاه در خرداد ماه گل میدهد و تولید عمده ی آن در آذربایجان شرقی انجام میشود.

۲. زعفران ایرانی   Crocus gilanicus

زعفران طلای سرخ ایران…
زعفران از دیگر گیاهان بومی ایران و یکی از با ارزش ترین گونه های کشور است.
این گیاه که در صنایع مختلفی مانند غذایی،دارویی و… استفاده می شود.
از این رو ارزش صادراتی بالایی هم دارد.
زعفران در فصل پاییز گل می دهد و در همان فصل برداشت می شود.

به طور معمول زعفران در مناطق گرمسیری رشد می کند و استان خراسان رضوی یکی از مناطقی است که زعفران
به وفور در آنجا یافت می شود.و به همین دلیل است که این طلای سرخ یکی از سوغاتی های این استان هم به شمار می آید.

اما در شهرهایی مانند گیلان و همدان نیز گیاه زعفران دیده شده است.
این گیاه در سال ۱۳۵۱ توسط پروفسور Per Wendelbo سوئدی  کشف شد.

۳.لاله ی واژگون Fritillaria persica

لاله ی واژگون از ذخایر ژنتیکی خاص و نادر است که میتوانید آن را در غرب کشور بیابید.
فرم و شکل این گیاه باعث خاص شدنش در میان خانواده ی لاله سانان شده است.
گیاهی دایمی و سوخ دار بوده که سوخ آن از نوع حقیقی بدون پوشش با دو یا تعداد بیشتری فلس درشت  است.

گل ها به طور معمول آویخته و به صورت تکی یا خوشه ای و یا چتری از چندین گل انتهایی هستند.
این گل در داخل چمن، باغ صخره ای و مناطق شیب دار قابل کشت است.
اما امروزه به خاطر بوی نامناسب آن کمتر کشت می شود.
به این گیاه زیبا اشک مریم یا لاله اشک هم می گویند.

وجه تسمیه چنین نامی به داستان های اسطوره ای بازمی گردد!
در افسانه های بومی ایران این طور آمده است که این گل لاله ، شاهد مرگ سیاوش بوده و از غم و غصه این اتفاق سربه زیر شده و اشک میریزد.
و این اشک ها در واقع شهد بی رنگ این گیاهن است که در داخل آن بوده و گاهی به سمت پایین سرازیر می شود.

۴.سوسن چلچراغ  Lilium ledebourii

یک گونه بسیار زیبا و اما کمیاب دیگر از گیاهان بومی ایران سوسن چلچراغ می باشد.
این گل زیبا از خانواده ی سوسن ها بوده که به جرات پرچم این خانواده را به احتزاز درآورده است!
گل سوسن چلچراغ تنها در ۲ نقطه جهان رشد می کند
که هردو در خطه زیبای گیلان در ارتفاعات ۱۷۰۰ تا ۱۹۰۰ متری داماش می باشد.

این گیاه در خرداد ماه شروع به گلدهی می کند و هر شاخه آن توانایی حمل ۱۵ گل سفید رنگ  با بوی مطبوع را دارد.
سوسن چلچراغ برای رشد نیاز به خاک غنی و نور نیم سایه دارد.

جالب است بدانید که این گل توسط یک گیاه شناس آلمانی به نام فردریش فن لدبور کشف شد.

۵. گل نگونسار Cyclamen persicum

این گل نیز از گیاهان بومی ایران در شمال کشور است.
که مهمترین گونه آن C. persicum می باشد.
اگر در زمستان به جنگلهای زیبای شمال سفر کنید در زیر درختان این گیاه را خواهید دید که به طور طبیعی سبز شده اند.

این گیاه از تیره پامچال سانان است که بخش پایینی ساقه (هیپوکوتیل) آن در نزدیک سطح خاک قطور شده و ژوخه ای می شود.
گل های این گیاه زیبا به رنگ های صورتی، قرمز، خرمایی، ارغوانی و سفید خودنمایی میکنند.

۶. بنفشه ایرانی یا Viola  odorata

همه ما با این گل زیبا و خوش رنگ آشنا هستیم و آن را بارها و بارها دیده ایم.
بنفشه گیاهی است چندساله که به صورت یک و دوساله کاشت می شود.
این گیاه به طور طبیعی در شمال ایران می روید اما امروزه به دلیل تکثیر تجاری در تمام نقاط ایران استفاده می شود .

این گل زیبا به رنگ های بنفش تیره یا سفید مشاهده می شود و دارای انواع کم پر و پر پر است.
بنفشه معطر به صورت مخلوط با بنفشه سه رنگ کاشته می شود که منظره جالبی ایجاد می کند

و به ویژه صبحگاه بوی مطبوعی از آن به مشام می رسد.
Violetها هم با بذر و هم با تقسیم بوته (جدا کردن  گیاهچه های حاصل از دستک) افزایش می یابند که تقسیم بوته در اواخر تابستان انجام می شود.

۷. انجیلی یا parrotia persica

و اما درخت زیبا و رنگارنگ انجیلی…از شگفت انگیزترین گیاهان بومی ایران…
تا اینجا بیشتر در مورد گیاهان علفی صحبت کردیم ولی باید بدانیم که فلور غنی ایران هم  کم دارای درختان بومی نیست!
به معنی طوطی و بومی جنگلهای شمال ایران می‌باشد علت اینکه این نام را به این درخت داده اند دو زائده منقار مانند،
شبیه نوک طوطی است که در دو طرف میوه در قسمت بالا قرار دارد.

این گیاه از گیاهان بسیار شاخص در فضای سبز می باشد که به کار می رود.
درخت انجیلی دارای تنه چوبی سختی می باشد و به همین دلیل به آن چوب آهنی هم می گویند.
این درخت با برگهای زیبا و رنگارنگش باعث جلب توجه همگان شده است.

برگهای آن درجوانی قرمز و بنفش و در سنین میانی سبز و نهایتا هنگام پاییز و پیری به رنگهای مختلف تغییر میکند
همچنین گلدهی آن در اوایل بهار است.
شکوفه های قرمز رنگ این درخت که در اسفند ماه هر سال رشد می کنند، از دیگر جذابیت های این درخت است.
این شکوفه گلبرگی ندارند و همانند یاقوتی بر روی شاخه های گیاه می رویند.

درخت انجیلی به افتخار دکتر parrot گیاه شناس فرانسوی به این نام درآمده است.

۸. سرخدار  taxus

سرخدار گیاهی همیشه سبز…
این گیاه از آن دسته گیاهانی است که ما به داشتنش افتخار میکنیم.
کاربرد آن در فضای سبز بسیار زیاد می باشد و زیبایی خاص و منحصر به فردی به فضا می بخشد.

گیاه سرخدار به سایه مقاوم بوده و باید در تابستان از آفتاب در امان بماند.
سرخدار در راسته کاج ها می باشد (نه خانواده!!) میوه های قرمزی تولید میکند
که پرنده ها آن را خورده و به پراکنش بذر ان کمک میکنند . در ضمن میوه ها سمی میباشد  و برای انسان خطرناک است.

و خبر خوب این است که به لطف تجاری شدن این گیاه نسلش در خطر انقراض نیست. اما فعلا!!

۹. ارکیده زنبور Ophrys kojurensis

به جرات میتوان گفت،سرور و سالار گلهای بومی ایران است.
که این یکی را واقعا باید به داشتنش افتخار کرد و به خود بالید که چنین گل با ارزشی بومی خطه شمال ماست!!ا
ارکیده ی زنبور گیاهی زیبا و عجیب است که در خانواده ارکیده ها قرار دارد.
همانطور که از نام این گیاه معلوم است محل پیدایش آن در روستای کجور، حوالی نوشهر از خطه ی مازندران می باشد.

ارکیده زنبور از معدود ارکیده های موجود در کشور می باشد
و جزو عجیب غریب ترین گیاهان بومی ایران به شمار می رود.
جالب است بدانید که این گل برای جلب توجه و ناز کردن برای گرده افشان مخصوص خود شبیه به یک زنبور  ماده درآمده!

با شبیه سازی برخی اندام ها و جنسی نزدیک به پوست یک زنبور و ترشح یک فرمون مخصوص، خود را واقعا یک زنبور ماده جا میزند ،
تا حشره ی نر به خیال اینکه یک حشره ی ماده تور کرده است با او عمل لقاح انجام داده
و با این عمل هنگامی که برای لقاح  با یک گل دیگر کمی دورتر میرود گرده گل قبلی را با خود به گل جدید میبرد.
و بدین ترتیب گل گرده افشانی میشود و ما واقعا به میزبانی این گیاه ارزشمند به خود میبالیم.

۱۰. گل رز ایرانی  Rosa Persica

خب گل رز را هم که همه ی ما دیده ایم و با آن آشنا هستیم.
این گل زیبا از خانواده ی گل سرخیان و از گیاهان بومی ایران است.
رنگ زرد این گل با مرکزیت قرمز آن زیبای منحصر به فردی یافته است.
نکته جالبی که در مورد این گیاه باید بدانید این است که تمام گل رزهای مدرن امروزی تولید کشور هلند بر روی پایه های مادری ایرانی مثل نسترن ها پیوند زده میشوند!!

اولین بار حدود ۱۴۰ سال پیش پایه هایی ازین گیاه از ایران برای کاشت در پارک لوگزامبورگ پاریس فرستاده شد.
بلی دوستان ما خود رزهایمان را از هلند وارد میکنیم در حالی که میتوانیم بزرگترین تولید کننده ی گل رز دنیا باشیم.

این گل به خاطر ناسازگاری که دارد ترجیح میدهد تا دگر گرده افشان شود
یعنی با گلهای شبیه به خود ولی دیگری گرده افشانی کند
بنابراین گل خود را زرد رنگ با مرکزیت قرمز تا سیاه تکامل داده تا حشرات را جذب کند!
در ضمن از معدود گونه های گل رز زرد رنگ طبیعی میباشد!

منبع:

آذین گشت

الی گشت

درباره‌ی محمد علی علم خواه

محمد علی علم خواه سلام مدیر سایت هستم در کنار دوستان گرامی . متولد بهمن 1382 اصلیتم زنجانی متولد قم و ساکن همدان هستم. عاشق وبلاگ نویسی ام و 4 ساله وبلاگ نویسی میکنم. به مطالب جالب و دانستنی های علمی علاقه دارم. منتظر مطالب بعدی من باشید...

حتما ببینید

معرفی استان سمنان

به گزارش بدانید ها ، استان سمنان یکی از استانهای شمال شرقی ایران است.مساحت این …

یه پیام!

  1. سلام عالی بود منم یاسین

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *