دانستنی هایی درباره ی معدن

به گزارش بدانید ها،معدنکاری به اندازه ای که حتی نامش تصوری غول پیکر و دهشتناک دارد، واقعا یکی از صنایع پیچیده ی دنیای امروز است و پر از چالش هایی به بزرگی و سرسختی سنگ ها. طبیعتا معدنکاری بواسطه ی شرایط خاصی که از نظر محل کار و خشمگینی ذاتی اش دارد، افراد متخصص و باتجربه ی کمتری نسبت به دیگر صنایع در این اکوسیستم فعال هستند. و همین انگیزه ای بود تا دست کم در انجین ایران، در قالب یک مقاله، نمایی کلی از معدن و معدن کاری را به تصویر بکشیم. بگوییم از کجا پیدایش شده، چرا مهم است،چه منافعی دارد و در ازای این منافع چه چالش هایی را پیش روی ما می گذارد.

راستی، تا حالا به این فکر کرده اید که ما در این دنیای شلوغ و پیچیده، مواد اولیه ی مان را از کجا تامین می کنیم؟ به احتمال زیاد اولین پاسخ شما صنعت کشاورزی ست که زحمت تامین نیازهای غذایی ما را می کشند. اما از این ها که بگذریم، به احتمال بیشتر همین حالا توجهتان به معدن کاری هم جلب شده که تامین کننده ی مصالح دنیای زیبا و مدرن امروز ما و این ساختمان های به بلندای آرزوها و شهرها و تمدنها هستند.

البته از سنگهای زینتی و جواهر و زیور آلات نیز نمی توان چشم پوشید. در واقع، معدن و معدنکاری یکی از نخستین پیش قدم ها در جهت زندگی بهتر ما انسان ها بوده اند و هستند؛ منصف که باشیم، دستِ کم بهتر است قدری بیشتر از آنها، یعنی معدن و معدنکاری، بدانیم. مراقبشان باشیم، شکرگزارشان باشیم و بیشتر به این موجوداتِ به ظاهر خشمگین اما مهربان و خیرخواه فکر کنیم.

تاریخچه

تاریخچه ی معدنکاری به ماقبل تاریخ بازمیگردد، جایی که منابعی مانند سنگ چخماق (آتش زا) از زمین استخراج شدند تا بهترین ابزارهای آن زمان را تولید کنند. با گذشت زمان و افزایش آگاهی در مورد ماهیت سنگ ها و نحوه ی پردازش آن ها، طلا، فیروزه و مالاکیت (از مشتقات سنگ معدنی)، معادن بسیاری در سراسر جهان ظاهر شدند. تکنولوژی بهتر اجازه ی توسعه ی تکنیک های جدید معدنکاری و استفاده ی بیشتر از منابع موجود و تازه کشف شده را می دهد. حتی درآن عصر کهن  برنز و آهن را از زمین استخراج کردند تا زمین را شخم بزنند، سلاح های مبارزه برای استفاده در جنگ ها درست کنند و عمارت های بزرگی بسازند تا بتوانند در مقابل سختی های آن دوران ایستادگی کنند.

ساده ترین راه برای جشن گرفتن روز معدنکاران فقط نگاه کردن به اطراف است و متوجه می شوید که چه مقدار از آسایش شما وابسته به مواد معدنی و آلی است که از زمین خارج شده است. همین تلفن های فانتزی شما، خودروهای لوکس و حتی گلدان ها و ظرف هایی که درون آن غذا درست میکنید و اجاق گاز، به تلاش های این مردان و زنان وابسته است.

برای اطلاع از اینکه این هرچیزی از کجا می آید ومعدنکاران با چه خطراتی مواجه می شوند کافی است یک معدن محلی را برای بازدید پیدا کنید. معادن زیادی در سراسر جهان وجود دارد که مواد معدنی مختلفی را از آن ها بیرون می کشند و بازدید از آن ها می تواند شما را از اینکه معدنکاران چه کاری انجام می دهند و چقدر خطرناک است، موجب قدردانی از معدنکاران شود. روز معدنکاران شانس شما برای قدردانی از همه ی چیزهایی است که شما دارید.

دلیل نامگذاری

بدترین فاجعه ی معدنکاری در تاریخ آمریکا  در 6 دسامبر 1907 میلادی در مونونگ، غرب ویرجینیا رخ داد. در آن روز وحشتناک 362 نفر جان خود را از دست دادند. عده ای می گویند این تعداد نزدیک به 500 نفر هم می رسد. در 2 ژانویه سال 2006 فاجعه ی معدنی دیگری در غرب ویرجینیا  در ساگو رخ داد و منجر به مرگ 12 معدنچی شد. پس از آن در 20 ژانویه 2006 یکی دیگر از حوادث معدنی در معدن آراموکا در نزدیکی ملویل در غرب ویرجینیا رخ داد و متاسفانه دو معدنچی دیگر جان خود را از دست دادند. به همین دلیل از سال 2007 به مناسبت آن که  یکصد سال از آن واقعه ی فجیع میگذرد برای قدردانی از آن قربانیان، 6 دسامبر را به عنوان روز جهانی معدنکاران نامگذاری کردند.

بیشتر بخوانید:

معدن چیست؟

شاید کمتر کسی بتواند معدن را به درستی تعریف کند.در بسیاری موارد در رسانه ها میخوانیم و یا میشنویم که مثلا یک معدن بزرگ مس کشف شد. واضح است که چنین مطلبی صحیح نیست، زیرا اگر به محلی معدن گفته میشود، بایستی سال ها پیش کشف شده باشد. به طورکلی برای اینکه یک استعداد بالقوه موجود در طبیعت که به آن کانسار گفته میگوییم به یک معدن تبدیل شود، کانسار است نه معدن. پس از اکتشاف کانسار و آگاهی از اینکه کانسار در شرایط فنی و اقتصادی موجود قابل بهره برداری است، بایستی معدن طراحی شود.یعنی اینکه ابتدا مشخص شود بهترین راه دستیابی به ماده معدنی چیست. پس از طراحی و انجام حفریات آماده سازی و احداث شبکه معدن، که معمولا چندین سال هم طول میکشد، آنگاه میتوان محل مورد نظر را معدن نامید.

اهمیت صنایع معدنی

اهمیت منابع معدنی چه در زمان صلح و چه در زمان جنگ بر کسی پوشیده نیست. در حقیقت میتوان گفت کشورهایی از نظر صنعتی به موفقیت دست یافته اند که یا خود دارای منابع معدنی مهم بوده اند یا به آسانی از منابع معدنی سایر کشورها بهره برده اند. در بین منابع معدنی سوخت ها و آهن در درجه ی اول اهمیت قرار دارند و در مرحله ی بعد مس، سرب و روی قرار میگیرند. موادی نظیر فسفات ها، پتاس، نیترات و گوگرد نیز برای صنایع شیمیایی اهمیت بسیار دارد. طلا و نقره گرچه با ارزش هستند ولی از نظر پایه گذاری صنایع اصلی، نقش چندانی ندارند.

فواید معدنکاری

معدنکاری برای تولید کالاها، خدمات و زیرساخت ها ضروری است.به گونه ای که کیفیت زندگی ما را بهبود میبخشد.به عنوان یک جامعه ی توسعه یافته ما خوش شانس هستیم که میتوانیم از مزایایی که در تولید زغال سنگ، اورانیوم و مواد معدنی صنعتی کمک میکند بهره ببریم.این مزایا عبارتند از: هزینه ی کم، برق مورد نیاز و مصالح لازم برای برای ساخت خانه هایمان، مدارس، بیمارستان ها، جاده ها، بزرگراه ها، پل ها و فرودگاه ها.

روش های اصلی معدنکاری

چهار روش اصلی برای استخراج معادن وجود دارد: زیرزمینی، سطحی، حفر گودال و معدنکاری در محل.

– معادن زیرزمینی گران تر هستند و اغلب برای رسوبات عمیق استفاده میشود.

– معادن سطحی معمولا برای رسوبات کم عمق کم ارزش تر استفاده میشود.

– روش حفر گودال برای استخراج فلزات با ارزش در رسوبات موجود در کانال های رودخانه، ماسه های ساحل یا محیط های دیگر استفاده میشود.

– معدنکاری در محل که عمدتا در معدن اورانیوم مورد استفاده قرار میگیرد، شامل انحلال منابع معدنی در محل و سپس پردازش آن در سطح بدون حرکت سنگ از زمین است.

روش استفاده شده به نوع منابع معدنی که استخراج میشود، موقعیت مکانی آن (سطحی یا عمقی بودن) و اینکه آیا منابع ارزش کافی برای توجیه هزینه ی استخراج را دارند یا خیر بستگی دارد. در هر صورت هر روش معدنکاری تاثیرات مختلفی بر چشم انداز و محیط اطراف دارد. به طور مثال اگر عملیات معدنکاری به درستی انجام نشود ممکن است باعث آتش سوزی زغال سنگ شود که تا میتواند ده ها سال بسوزد و خاکستر به همراه گازهای گلخانه ای و مواد شیمیایی سمی تولید کند.همچنین استنشاق گرد و غبار زغال سنگ باعث ایجاد بیماری های ریوی در میان معدنچیان و و کسانی که در آن نزدیکی زندگی میکنند، می شود. از دیگر آثار مخرب آن می توان به فرسایش خاک، تخریب گیاهان، آسیب به آبزیان در پایین دست و آلودگی شیمیایی آب های زیرزمینی اشاره کرد.

افرادی که هر روز عمر خود را صرف حفاری معادن می کنند، جزو بزرگترین انسان های صنعت و تمدن مدرن هستند که کارشان قابل ستایش است. آن ها به تاریک ترین مکان های جهان می روند تا به ثروت هایی که برای حفظ  شیوه ی زندگی ما مفید هستند، بیفزایند. از فولاد برای اتومبیل هایمان تا سیم کشی مس که دنیای دیجیتال ما را با یکدیگر هماهنگ میکند. هرچیزی که به عنوان زندگی مدرن و راحت به آن فکر میکنیم را مدیون این افراد شجاع و بی باک هستیم.

آشنایی با معادن بزرگ ایران

ایران با دارا بودن 37 میلیلارد تن ذخایر قطعی معدنی یکی از غنی ترین کشورهای معدنی دنیاست به طوری که وجود معادنی چون مس سرچشمه و سنگ آهن چادرملو سبب شده تا ایران دو معدن از پرعیارترین و منحصربه فردترین معادن دنیا را به نام خود ثبت کند.

معدن مس سرچشمه که بزرگترین معدن روباز خاورمیانه محسوب میشود، معدن مس سونگون، معدن مس میدوک کرمان، معدن زغال سنگ پابدانا، معدن سنگ آهن چغارت، معدن سنگ آهن چادرملو، معدن سنگ آهن گل گهر، معدن طلای زرشوران، معدن فیروزه نیشابور، معدن سرب و روی انگوران و معدن سرب و روی مهدی آباد، یازده معدن بزرگ ایران به شمار می آیند.

معادن موجود در ایران

۱زغال سنگ:

معادن زغال سنگ شمال ایران از آذربایجان تا خراسان گسترده است. مرغوبترین جنس زغال سنگ منطقه ى البرز از معادن زیراب به دست مى آید که به کارخانجات ذوب آهن اصفهان حمل مى شود و بقیه در کارخانجات نساجى مازندران (قائم شهر و بهشهر) یا در واحدهاى صنعتى اطراف تهران و کرج استفاده میشود. از جمله معادن دیگر منطقه ى البرز مى توان از شمشک،گاجره، نساء، لالون، گرمابدر، الیکا و گلندرود نام برد. ذخیره ى قطعى زغال سنگ کشور را در حدود 282.939.000 تن برآورد کرده اند. در 1376ش جمعاً 1.024.000 تن زغال سنگ از معادن کشور استخراج شده است.

۲- آهن:

سنگ آهن در بسیارى از نقاط کشور از جمله در بافق، سمنان، شمس آباد (اراک)، زنجان و محلات تاکنون شناسایى شده، و در حال بهره‌برداری است. سنگ آهن در ایران عمدتاً از نوع مانیتیت، هماتیت و یا لیموتیت و اندکى با ترکیبات سولفورى است ودرجه ى خلوص بالایى (60%) دارد. ذخایر احتمالى آهن ایران را 7/1 میلیارد تن و ذخایر قطعى آن را بیش از 500 میلیون تن برآورد کرده‌اند. در 1376 شمسی از معادن کشور بالغ بر 5.632.000 تن آهن استخراج شده است.

۳- مس:

معدن مس سرچشمه-کرمان

استخراج مس در ایران سابقه اى کهن دارد و معادن آن در سراسر فلات ایران پراکنده است. میزان ذخایر مس ایران را تا صدها میلیون تن برآورد کرده اند که مهمترین معادن فعال آن در سرچشمه است. افزون بر این، معادن مس فراوانى در نواحى انارک (یزد)، زنجان (بایچه باغ)، آذربایجان (سرنگون،مزرعه و هرواباد) وجود دارد. در 1376 شمسی جمعاً 372 هزار تن سنگ مس در ایران استخراج شده است.

۴- سرب و روى:

معدن سرب و روی مهریز-استان یزد

ذخایر معادن سرب و روى کشور را بیش از 30 میلیون تن برآورد کرده‌اند که بیشتر آن در حواشى کویر لوت و ایران مرکزى (حوالى انارک، یزد، اصفهان و اراک) و نواحى پیرامونى البرز قرار دارد. در 1376 ش بالغ بر 381 هزار تن سرب و روى در کشور استخراج شده است.

۵- فلزات قیمتى:

معدن طلا در استان قم

بر اساس اکتشافات انجام شده در اطراف شهرستان محلات«استان مرکزی»، رگه هایى از طلا کشف شده که مقدار آن قابل توجه است. معدن دیگرى نیز میان دلیجان و میمه شناسایى شده که به علت کمى عیار استخراج آن مقرون به صرفه نیست. در اصفهان نیز در چندین نقطه از جمله در موته معدن طلا کشف شده است. در ایران نشانه هایى که دال بر وجود معادن نقره باشد، به دست نیامده است، ولى چون این فلز غالباً همراه سرب و نیکل و مس به دست مى آید، احتمال وجود آن در کانالهاى نواحى بیرجند و بلوچستان بسیار است. همچنین در استان قم نیز معدن طلا یافت شده است.

۶- مواد معدنى غیر فلزى:

از جمله ذخایر معدنى فراوان و پربه اى ایران انواع سنگهاى ساختمانى (به صورت سنگ لاشه، تزیینى و یا سنگ آهک و گچ) و خاکهاى معدنى، و همچنین نمک را مىتوان نام برد:

نمک:

معدن نمک گرمسار- استان سمنان

نمک که در حواشى کویرهاى مرکزى به مقادیر بسیار به دست مى آید و بزرگترین معادن آن در جزایر خلیج فارس و مخصوصاً در جزیرهى قشم (درهى نمکدان) وجود دارد که ذخایر آن را 300 میلیون تن برآورد کردهاند.

خاک سرخ:

این خاک در بیشتر نقاط ایران به دست می‌آید و مهمترین معادن آن یکى در جزیره هاى هرمز در استان هرمزگان و دیگرى در 30 کیلومترى غرب بجستان از استان خراسان مشاهده میشود. خاک سرخ یکى از اقلام صادراتى کشور است.

خاک نسوز:

معدن خاک نسوز آباده-استان فارس

این خاک در نواحى خراسان، سمنان، اصفهان، فارس و آذربایجان غربى به دست مى آید. ذخیره ى احتمالى آن را تنها ناحیه ى سمنان 1.060.000 تن تخمین زده‌اند و ذخایر احتمالى ناحیه ى اصفهان نیز در سمیرم 4.600.000 و در دویلان 8.000.000 تن برآورد شده است.

فیروزه:

معدن فیروزه نیشابور-خراسان

از جمله محصولات معدنى مشهور ایران فیروزه است که بیشتر آن در نیشابور به دست مى آید و ذخایر آن را از 10 هزار تا 20 هزار تن برآورد کرده اند. این سنگ قیمتى در باغون از نواحى شاهرود نیز استخراج مىشود.
ایران از نظر مواد معدنى غیر فلزى بسیار غنى است و بجز آنچه نام برده شد، معادن فراوانى از سیلیس، دولومیت، فلدسپات، بندونیت، تالک، زاج، فلدوین، تراورتن، مرمر و انواع مختلف سنگهاى ساختمانى و تزیینى در بیشتر استانهاى کشور وجود دارد. ایران سومین تولید کننده ى بزرگ گچ در جهان است و تولید آن سالانه حدود 5 میلیون تن است.

منبع : سایت انجین ایران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

منوی شبکه های اجتماعی تنظیم نشده است. شما ابتدا می بایست منویی ایجاد کنید و آن را به منوی شبکه های اجتماعی از بخش فهرست ها اختصاص دهید.