زیستعلمی

دیابت چیست؟

به گزارش بدانید ها، بیماری دیابت وضعیتی است که در آن بدن نمی تواند برخی از غذاها و خوراکی ها را تحمل کند، زیرا موجودی و تولید هورمون انسولین به مقدار کافی نیست. برای درک دیابت ، این بیماری بسیار پیچیده، اجازه دهید شروع به بحث درباره ی آن کنیم که چگونه بدنمان بطور طبیعی غذاهایی را که می خوریم به مصرف می رساند.

مرحله سوخت و ساز

افزایش سوخت و ساز در دیابت اهمیت زیادی دارد.

غذای بدنمان در روش های متعددی بکار گرفته می شود. مهمترین طبقات فذایی سه قسمت است که عبارتند از:

  • کربوهیدراتها: کربوهیدراتها تقریبا در تمام غذاها وجود دارد. اکثر آنها مواد قندی و نشاسته ای است. میوه جات، عسل، نوشیدنیها، نان، غلات و حتی سبزیجات دارای کربوهیدرات هستند. کربوهیدراتها سوخت و ساز سریع بدن را از نظر گرما و انرژی تامین میکنند.
  • پروتئین ها: پروتئین در مواد غذایی نظیر گوشت، مرغ، ماهی، سویا وکشک وجود دارد. در میان سایر مواد غذایی، پروتئین ها مواد ضروری بدن رادمی سازند و ماهیچه های بدن و سایر بافتها را ترمیم میکنند.
  • چربی ها: مواد خوراکی نظیر کره، روغنهای طباخی و سس مایونز حاوی چربی هستند. چربی ها همچنین به سلولها و بافتهای بدن کمک کرده و فرآورده ی ذخیره ای سوخت و ساز و انرژی را تأمین می کنند.

هر ماده ی غذایی که می خوریم در معده و روده هضم می شود. در طول عمل گوارش، برخی غدد آنزیمها را منتشر میکنند. این آنزیم ها در روده، موادغذایی را به مواد ساده تر تجزیه کرده و در نتیجه آن می تواند جذب خون شود.

متابولیسم

عمل گوارش آغاز دوره ی مداوم تغییراتی است که متابولیسم نامیده می شود. متابولیسم اشاره دارد به تمام مراحلی که بدن غذا را تجزیه میکند، تبدیل میکند، جذب می کند و سپس به مصرف می رساند یا آن را ذخیره می کند.

متابولیسم همچنین تمام واکنشهای شیمیایی را که در داخل بدن روی می دهد و هنگامی که درحال خوردن ،خوابیدن،کارکردن یا بازی هستیم مورد بحث قرار می دهد.

زمانی که کربوهیدراتها توسط آنزیم ها مراحلی را طی می کنند، تبدیل به قندی به نام گلوکز می شوند. گلوکز نوعی قند است که در خون یافت می شود.

ساکاروز«شکر خوراکی»، نشاسته ها و کربوهیدراتها در طول عمل گوارش تبدیل به گلوکز می شوند. گلوکز منبع اصلی سوخت و ساز برای انرژی است که بدن به آن نیاز دارد. گلوکز زمانی که نیاز داریم در بدن ذخیره می شود.

انسولین چیست؟

تزریق هورمون انسولین در مبتلایان دیابت

انسولین هورمونی است که به وسیله لوزالمعده تولید میشود. این هورمون مراحلی را کنترل کرده و تمام سوخت بدن را ذخیره می کند.(یعنی کربوهیدراتها، پروتئینها، چربی ها)

اما در معالجه ی دیابت بیشتر نگران فعل و انفعال انسولین و عمل هضم کربوهیدراتها و گلوکز هستیم. انسولین وظایف متعددی دارد.

انسولین به گلوکز کمک می کند که از میان سلول های بدن عبور کرده و انرژی بدن را تأمین می کند.

انسولین همچنین با ذخیره سازی فرآورده های اندوخته ای گلوکز در ماهیچه ها و کبد مورد بحث قرار می گیرد. این اندوخته ها در قالب گلیکوژن (GLYCOGEN) ذخیره می شود، که در مواقع مورد نیاز به گلوکز تبدیل می شود.


بیشتر بخوانید:

در این روش انسولین مقدار گلوکز حمل شده در رگهای خونی را تنظیم کرده و از ساختن آن ممانعت و جلوگیری می کند.

کمبود انسولین

بطور طبیعی، پانکراس، انسولین را در مقیاسی با توجه به نوع و مقدار غذای مصرف شده منتشر میکند. بطور کلی، با غذای بیشتر، انسولین بیشتری رها می شود.

پانکراس یا همان لوزالمعده وظیفه ی تولید انسولین را بر عهده دارد.

با وجود این ، در بیماری دیابت بدن مقدار کافی انسولین ترشح نمی کند (یا اصلاً ترشح نمی کند) یا قادر نیست از فرآورده ی موجود بطور صحیح استفاده کند. دیابت یک بیماری سوخت و ساز است که گاهی اوقات با متابولیسم بدن اشتباه می شود.

بدون انسولین کافی، کربوهیدراتها، به طور موثر به کار گمارده نمیشوند. بیشتر گلوکز به جای آنکه مورد مصرف قرار گرفته یا ذخیره شود، در رگهای خونی باقی می ماند و بدن انرژی لازم را دریافت نمی کند.

کلیه ها روزانه ۴۰ گالن خون تصفیه‌ می کنند و فرآورده زائد از بدن دفع شده اما مواد تصفیه شده شامل گلوکز به خون جذب می شوند.

اگر گلوکز موجود بیش از مقداری باشند که کلیه آن را جذب کند، آنگاه آنرا به ادرار می ریزند. بنابراین مقداری گلوکز از بین رفته و به انرژی تبدیل نخواهد شد.

انواع مختلف دیابت

به دلیل اینکه انواع مختلف دیابت، علتهای متعددی دارد و متضمن مسائل گوناگونی است، درمان های مختلفی برای آن وجود دارد، و جنبه های متعدد یادگیری زندگی با بیماری را مورد بحث قرار می دهد.

افراد وابسته به انسولین (نوع یک)

کلمه «دیابت» سبب می شود اکثر افراد تصوری از تزریق روزانه ی انسولین، رژیم غذایی سخت و دشوار و عوارض و عواقب جدی از این بیماری داشته باشند.

در دیابت نوع یک، لوزالمعده معمولا انسولین به مقدار بسیار کم تولید کرده و یا اصلا تولید نمی کند. بنابراین افراد در این نوع بیماری، برای ادامه زندگی نیاز به تزریق انسولین به صورت روزانه دارند. به عبارت دیگر، آنها افراد وابسته به انسولین هستند.

این افراد باید غذای روزانه و فعالیت های خود را به دقت با انسولین تنظیم کنند. سیستم سه قسمتی رژیم غذایی-فعالیت-انسولین پیچیده است. اگر این سیستم از تنظیم خارج شود، فوریتهای دیابتی اتفاق می افتد.

افراد مبتلا به دیابت بایستی میزان قند خون خود رارا اندازه بگیرند و فعالیت های خود را با انسولین تنظیم کنند.

افراد غیر وابسته به انسولین (نوع دو)

دیابت از نوع غیر وابسته به انسولین به مراتب بسیار عمومی و مشترک نسبت به دیابت نوع یک است که اکثر افراد درباره ی آن شنیده اند. بیش از ۹۰ درصد تمام مبتلایان به بیماری دیابت، غیروابسته به انسولین هستند.

در این نوع بیماری، لوزالمعده مقداری انسولین ترشح می کند، گاهی اوقات به طور طبیعی یا حتی بالاتر از مقدار طبیعی. اغلب، با وجودیکه انسولین موجود است، به طریقی بطور صحیح عمل نمی کند. انسولین کمکی نمیکند که گلوکز به داخل سلولهای بدن برسد.

در معالجه ی افراد غیروابسته به انسولین عقیده بر این است که میزان قند خون هم به وسیله ی افزایش فرآورده ی انسولین و هم استفاده ی بهتر از انسولین که قبلا در بدن موجود است کنترل می شود. نخستین رسانه در کم کردن تقاضای بدن به انسولین ، از دست دادن وزن و تغییر و تحولات رژیم غذایی است، که در همین مطلب با جزئیات بیشتر به آن خواهیم پرداخت.

اکثر بیماران گاهی اوقات به عنوان بخشی از معالجه شان ، نیاز به سایر درمانها دارند. (مانند داروهای خوراکی ضد دیابت و یا تزریق انسولین)

چه موقع دیابت نوع دو اتفاق می افتد؟

دیابت در نزد افراد غیروابسته به انسولین(نیدم) معمولا درمیان افراد بالغ روی می دهد. در حدود دو سوم موارد پس از سن ۴۰ سالگی تشخیص داده می شود. بنابراین ، این نوع بیماری قبلا به نام مرحله ی شروع در میان افراد بالغ یا حمله دیابتی بالغین نامیده می شد.

علائم هشدار دهنده ی اولیه کدامند؟

دیابت غیروابسته به انسولین معمولاً ، به آهستگی (بتدریج) ، در طی سالها و بعد از شروع احتمالا سالهای مدید تشخیص داده نمی شود. چگونگی توسعه ی سریع آن و اینکه چه علائمی در آن ظاهر می شود از فردی به فرد دیگر متفاوت است.

چاقی از عوامل مهم دیابت نوع ۲ بوده و با آن رابطه ای مستقیم دارد.

خیلی به ندرت، هیچگونه علائم اولیه ای مشاهده نمی شود. گاه گاهی، یک علامت اولیه ممکن است نتیجه ی پیچیده ای از تشخیص ندادن دیابت باشد، مانند عفونتهای ادراری یا مشکلات دیداری ، و یا مسائل مربوط به جریان خون. سه نمونه از علائم بیماری دیابت ، هنگام ظاهر شدن ، افزایش تشنگی ، گرسنگی و افزایش دفع ادرار است.

آشنایی با علائم اولیه

  • دفع ادرار مکرر و تشنگی زیاد: هنگامی که قند اضافی در رگهای خونی از میان کلیه ها طغیان می کند، آب بیشتری همراه آن دفع می شود. در نتیجه بدن آب زیادی از دست می دهد که باعث تشنگی زیاد میشود.
  • از دست دادن وزن و گرسنگی زیاد: گرچه بیماری چاقی چنانکه اشاره کردیم دربین افراد غیروابسته به انسولین بیشتر همگانی است، از دست دادن وزن نیز میتواند قبل از تشخیص بیماری روی دهد و آن را تحت کنترل درآورد. در موارد نادر در افراد وابسته به انسولین، ممکن است از دست دادن سریع وزن ناشی از قادر نبودن بدن به سوخت و ساز مواد قندی باشد. وقتی که مواد قندی بیشتری از طریق ادرار دفع شود، به انرژی تبدیل نخواهد شد. در نتیجه بدن باید انرژی مورد نیازش را از چربیها و بافتهای پروتئینی بدست آورد. در بیشتر موارد این امر موجب گرسنگی و کاهش غیر معمول وزن می شود.
  • ضعف و خستگی: هنگامی که گلوکز به طور کامل به منظور تامین انرژی استفاده نمی شود، بدن مجبور است خودش آن را تأمین کند که منجر به احساس کلی ضعف و خستگی می شود.
  • سایر علائم: دیابت همچنین می تواند سبب نامشخص به نظر آمدن بینایی و مسائل مربوط به چشم شود. گاهی اوقات همراه با درد های معده و استفراغ است. بعضی افراد احساس درد یا خارش، بی حسی و سوزش در ناحیه پا و انگشتان دارند.
تکرر ادرار از مهم ترین علائم ابتلا به دیابت و کمبود انسولین است

نتیجه

همانظور که می بینید، اکثر این علائم نسبتا مبهم هستند. بنابراین، قابل درک است که اکثر افراد درباره ی معالجه به پزشک فکر نمی کنند. بعلاوه، در حدود یک سوم از افراد غیروابسته به انسولین اصلا علائمی ندارند. معمولا بالاتر از ۴۰ سال و دارای اضافه وزن هستند. این افراد می توانند با یک آزمایش ساده به بیماری خود پی ببرند.

تشخیص بیماری دیابت با علائم یا بدون آنها بسیار ساده است. تشخیص آن توسط نمونه برداری از خون و ادرار و آزمایش آنها برای گلوکز صورت می گیرد. اگر مقدار آن بالا باشد، شما مبتلا به دیابت هستید.

فوریتهای های مبتلایان به بیماری دیابت

به طور معمول، بعد از زمانی که قند خون بالاست، پانکراس یا لوزالمعده مقدار صحیح انسولین را در زمان مناسب ترشح می کند. با وجود این، مبتلایان به بیماری دیابت کسانی که نیاز به تزریق انسولین دارند، تزریق آن به طور دقیق به مقداری که پانکراس آن را رها می کند امکان ندارد.


بیشتر بخوانید:

  • تاریخچه شرکت کیا
  • آب سنگین چیست؟
  • آیا می دانید؟

بنابراین، فعالیت انسولین و قند خون بندرت در افرادی که نیاز به تزریق انسولین دارند با هم متناسب است. گاهی اوقات نابرابری این دو مسئله ساز است. در دیابت مقادیر قند خون طیفی را از مقدار بسیار زیاد (هیپرگلیسمیا) و به مقدار بسیار کم (هیپوگلیسمیا) را شامل می شود.

قند خون بالا دلالت می کند بر اینکه درمان بیمار عمل نکرده و یا کافی نبوده است. قند خون بسیار پایین می تواند نشان دهنده ی درمان شدید باشد. هیپوگلیسمیا و هیپرگلیسمیا ممکن است باهم اشتباه شوند اما علتها و درمانهای آن تضاد دارند و یادگیری تفاوتها مهم است.

هیپوگلیسمیا

قند خون بسیار پایین یا هیپوگلیسمیا

اگر دیابت یک بیمار با انسولین یا داروی خوراکی درمان شود ممکن است گاهی اوقات علائمی از هیپوگلیسیما یا قند خون بسیار پایین داشته باشد. بیشتر افراد غیروابسته به انسولین هرگز دچار هیپوگلیسمیا نمی شوند. اگرچه برای افراد وابسته به انسولین ممکن است علائم اولیه ای روی دهد.

علائم مشترک عبارتند از: سردرد، دستپاچگی، خواب آلودگی، حذف کردن کلمات یا دوبینی است. کسانی که از انسولین سریع عمل کننده استفاده می کنند، علائم ممکن است شامل گرسنگی، عصبانیت، عرق کردن و تپش قلب باشد. در هر حالت می توان با خوردن قند های ساده (مانند نوشابه های قندی، آب پرتقال، عسل و…) قند خون را بسرعت بالا برده و علائم را کنترل کرد.

هیپوگلیسمیا میتواند در صورت عدم درمان بسیار خطرناک باشد. اگر به صورت درمان نشده باقی بماند، هیپوگلیسمیای شدید می تواند منتهی به اغماء یا مرگ شود. البته این حالت کمیاب است. اگر شما دچار این مشکل شدید، پزشک به شما توصیه های لازم را خواهد گفت.

احتمالا به شما توصیه می شود هورمونی به نام گلوکاگون با خود داشته باشید. گلوکاگون می تواند درصورت پایین بودن قند خون، قند های دیگر (مانند گلیکوژن) را به قند ساده گلوکز تبدیل کند و علائم را فرو بنشاند.

هیپرگلیسمیا

نتیجه ی قند خون بالا (هیپرگلیسمیا) نشانه ی فقدان انسولین کافی در بدن است. آن ممکن است در نتیجه ی پرخوری، مصرف مواد عذایی ناسالم، عفونتها،تب یا استرس های هیجانی شدید باشد.

قند خون بسیار بالا یا هیپرگلیسمیا

هیپرگلیسمیا همچنین می تواند درصورت فراموش کردن تزریق انسولین روی دهد. این حالت می تواند از طریق آزمایش های خون و ادرار و علائم بیماری نمایان شود. برای مثال ممکن است بسیار تشنه شوید یا مجبور به دفع ادرار شوید. سردرد، خواب آلودگی، دل درد، بینایی نامشخص، و حالت تهوع ممکن است به وجود آید.

این علائم اغلب ملایم و در ابتدا مبهم و نامعلوم اند. اینها نشانه های دیابت از کنترل خارج شده است. سازگاری و تطبیق در درمان، بیمار را به قند خون سالم برمیگرداند.

درمان معمولا شامل افزایش موقت در داروهای انسولین یا داروی خوراکی و جایگزین کردن مایعات از دست رفته است.

گاهی اوقات هیپرگلیسمیا تا حدی شدید است که با سبب به وجود آمدن اغماء می شود. در افراد وابسته به انسولین «نوع یک» هیپرگلیسمیای شدید با فاسد شدن خون همراه شود. این حالت زمانی روی می دهد که انسولین کافی در برگردان قند خون به انرژی وجود ندارد. سپس بدن انرژی ذخیره ای را به چربی تبدیل می کند.

هنگامی که چربی تجربه می شود، کتونها به رگهای خونی رها می شوند که سبب بوجود آمدن مقدار زیادی اسید در خون میشود.

خوشبختانه از زمان ایجاد علائم تا این مرحله، بیمار و پزشک فرصت کافی خواهند داشت تاخوابم از پیشرفت آن جلوگیری کنند، چرا که علائم بسیار آهسته ایجاد میشوند.

منبع: کتاب دیابت-بیماری قند به زبان ساده، راهنمای پزشکی خانواده

سینا بهاروند

سینا بهاروند هستم.متولد بهمن ماه ۱۳۸۲ در خرم آباد. هم اکنون در شهر همدان سکونت دارم. امیدوارم که بتوانم در این سایت به افزایش دانش و اطلاعات شما عزیزان کمک کنم. (از این که ما را دنبال می کنید متشکریم)

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن